Zaćmienie Księżyca

Jeśli ktoś nie oglądał ostatniego zaćmienia Księżyca "na żywo", to poniżej zamieszczam filmik je przedstawiający. Został on zarejestrowany przez teleskop Bareket Observatory.

Zniszcz Ziemię - Impact: Earth!

Impact: Earth! jest serwisem, który symuluje zderzenie Ziemi z dowolnie wybranym ciałem niebieskim. To my, ustawiamy co i jak ma uderzyć w naszą planetę. Możemy zmieniać najważniejsze parametry symulowanego zdarzenia takie jak średnica i gęstość ciała, jego prędkość i kąt uderzenia oraz materiał, w który uderzy na naszej planecie (woda, ląd). Gdy ustawimy wszystkie te opcje program dokona odpowiednich obliczeń i pokaże dane obrazujące skutki zaplanowanej przez nas kolizji. Dowiemy się m.in. jaka energia zostanie wytworzona w momencie wybuchu, jak wielki powstanie krater, po jakim czasie dotrze do nas fala uderzeniowa itp.

Ogólnoplanetarne liczenie gwiazd

Dzisiaj rozpoczyna się Wielkie, Ogólnoplanetarne liczenie gwiazd. Doroczny społecznościowy projekt naukowy, w którym wziąć udział może każdy! Chodzi o ocenę w jakim stopniu sztuczne światło "zaśmieca" niebo w okolicy danego miejsca zamieszkania i pracy.

Warto zajrzeć na ten blog oraz artykuł na stronie astronomia.pl. 

Nie ma powodu, żeby nie uczestniczyć w projekcie, w którym biorą udział dziesiątki tysięcy ludzi na naszej planecie.

Skala obiektów w kosmosie

Koniecznie obejrzyj poniższe wideo, które przedstawia obiekty w kosmosie, pokazane w rzeczywistej skali. Zapewniam, że skłoni Cię to do przemyśleń jak mali jesteśmy we wszechświecie. Zostaw swoje przemyślenia w komentarzu do tego posta.

Jak wygląda wszechświat w różnych zakresach widma?

Odpowiedź na pytanie postawione w tytule posta można znaleźć w tym serwisie. Narzędzie może się przydać na lekcjach fizyki w szkole.

Jego obsługa jest intuicyjna i zbliżona do obsługi np. map Google'a. Za pomocą suwaka po lewej stronie można zmienić "sposób patrzenia" na wszechświat. Miłej zabawy.

Jak dochodzi do zaćmienia Księżyca?

Zwykle raz na rok możemy być świadkami zaćmienia Księżyca. Nasz satelita wchodzi wtedy w cień Słońca rzucany przez naszą planetę. Tarcza Księżyca staje się wówczas  o wiele ciemniejsza i przybiera ciemnoczerwony kolor. W przeciwieństwie do zaćmienia Słonecznego, nie zniknie ona całkowicie, gdyż drobna część promieni dotrze do powierzchni satelity, porozproszeniu w atmosferze. Zaćmienie Księżyca można obserwować z całej naszej planety.

Zaćmienie można również zobaczyc na poniższym filmie:

Dlaczego widać tylko jedną stronę Księżyca?

Obserwując nocne niebo łatwo zauważyć, że Księżyc jest zawsze zwrócony ku Ziemi tą samą stroną. Człowiek poznał drugą stronę naszego satelity dopiero dzięki fotografiom z sond kosmicznych. Bardzo częstym, aczkolwiek błędnym stwierdzeniem jest, że Księżyc nie obraca się wokół swojej osi.

Odpowiedzią na pytanie postawione w tytule posta jest tzw. synchroniczna rotacja Księżyca. Satelita obraca się wokół własnej osi dokładnie z tym samym okresem (i w tym samym kierunku) z jakim obiega Ziemię. Tak więc na jeden obieg Księżyca wokół Ziemi przypada jeden jego obrót wokół własnej osi. Inną konsekwencją takiej rotacji jest to, że Ziemia z Księżyca widoczna jest zawsze w tym samym miejscu na niebie (bądź nie jest widoczna wcale, gdy obserwator znajduje się na jego drugiej stronie). 

Czym jest rok świetlny?

Rokiem świetlnym nazywamy odległość, jaką światło pokonuje w ciągu jednego roku ziemskiego. Obrazowo można to pokazać w następujący sposób: Gdyby przez cały rok kazać rakiecie latać, z prędkością światła, wokół ziemi, to odległość jaką pokona nazwiemyrokiem świetlnym. Jest więc to jednostka miary, a nie czasu, jak błędnie sądzą niektórzy.

Oprócz roku świetlnego można wyróżnić również mniejsze jednostki, jak minuty, czy sekundy świetlne.

Rok świetlny wynosi odpowiednio:

• 9,4605 * 10¹² km,
• 9,4605 * 10¹⁵ m,
• 63.281 AU,
• 0,3066 pc.

Około 8 minut zajmuje światłu pokonanie trasy Słońce-Ziemia.

Promień układu słonecznego wynosi ok. 5,5 godzin świetlnych (światło potrzebuje pięciu godzin by od Słońca dotrzeć do końca układu).

Najbliższa gwiazda, Proxima Centauri jest położona w odległości 4,22 lat świetlnych od Układu Słonecznego.

Odległość sondy kosmicznej Voyager 1 wynosi 14,5 godziny świetlnej od Ziemi.

Jakie są fazy Księżyca?

Rozróżnia się cztery podstawowe fazy Księżyca:

• Nów - mówiąc najprościej, jest on niewidoczny na niebie,
• Pierwsza kwadra - widać wschodnią część tarczy,
• Pełnia - widać całą tarczę, Księżyc świeci wtedy najmocniej,
• Trzecia kwadra - widać tylko zachodnią część tarczy Księżyca.

Zmiana jednej fazy w drugą przebiega w ciągu 7 dni. Przebieg wszystkich faz nazywa się lunacją.

Często wiele problemów sprawia rozróżnienie tego, czy Księżyc zmierza do pełni lub nowiu. Oto prosta regułka, która pozwoli zapamiętać to raz na zawsze:

• Księżyc zmierza do pełni, gdy jego tarcza przypomina literę D (Dopełnia się),
• Przechodzi on do nowiu, gdy na niebie wygląda jak litera C (Cofa się).

Kolejność planet w układzie słonecznym

Planety w Układzie Słonecznym mają następującą kolejność:

• Merkury, 
• Wenus, 
• Ziemia, 
• Mars, 
• Jowisz, 
• Saturn, 
• Uran, 
• Neptun, 
• Pluton.

Można jej się nauczyć poprzez zapamiętanie zdania:

Moja Wiecznie Zapracowana Mama Jutro Sama Upiecze Nam Placek

Jak zrobić zegar słoneczny?

Cień rzucany przez jakiś przedmiot przesuwa się wraz z ruchem źródła wysyłającego promienie światła. Wychodząc z tej obserwacji, ludzie nauczyli się odmierzać czas i zbudowali pierwsze zegary słoneczne. Skoro oni dali radę, to dlaczego my nie mamy? Oto kilka sposobów na zbudowanie zegara słonecznego.

Najprostsza konstrukcja:
Wbij patyk do ziemi (najlepiej w miejscu, do którego przez cały dzień dociera Słońce). Co godzinę kładź kamień w miejscu, na które pada cień.

Konstrukcja zaawansowana:
Materiały:

• sztywna tektura (25x25 cm),
• kartka białego papieru (25x25 cm), 
• taśma klejąca, klej, nożyczki,
• cyrkiel, kątomierz,
• ołówek, słomka plastikowa z harmonijką do wyginania,
• 2 spinacze biurowe.

Wykonanie:

1. Od spodu tektury, przyklej taśmą klejącą dwa spinacze (tak, by stworzyły rodzaj wieszaków).
   
2. Odwróć tekturę i przyklej na niej białą kartkę papieru. Narysuj cyrklem na kartce łuki o promieniu 10,5 cm i 12 cm.
   
3. Skróć słomkę, a jej końcówkę rozdziel na 3 części (jak na rysunku poniżej).
   
4. Przyklej rurkę do kartki. Przy pomocy kątomierza, ustaw rurkę pod kątem 45^o.
   
5. Zawieś konstrukcję tak, by była przodem do południa. Co godzinę zaznaczaj położenie cienia.
   
6. Zdejmij zegar i domaluj godziny. 

Artykuł został sporządzony z pomocą materiałów zawartych w "Encyklopedii Doświadczeń"
Wyd. Larousse, Wrocław 2006.

Dlaczego niebo jest niebieskie?

Mało kto zna odpowiedź na powyższe pytanie, chociaż można sobie je zadawać właściwie codziennie, patrząc w górę. Otóż w XIX wieku angielski fizyk John Strutt baron Rayleigh odkrył, że gdy światło słoneczne zderza się z cząsteczkami w atmosferze, to jegoniebieska część (fale o dużych częstościach) jest odbijana w kierunku Ziemi, dzięki czemu widzimy niebo w kolorze niebieskim.

Nawiasem mówiąc, z tego samego powodu zachody i wschody Słońca są koloru czerwonego. Gdy Słońce leży nisko nad horyzontem, jego promienie pokonują dłuższą drogę w atmosferze niż gdy jest w zenicie i tracą część światła niebieskiego, tym sposobem dociera do nas więcej światła o niskich częstościach, czyli światła w kolorze czerwonym.

Błękit nieba jest tym mocniejszy, im powietrze jest czystsze. Różnego rodzaju zanieczyszczenia pyłem czy piaskiem, kryształki lodu lub cząsteczki wody powodują zblednięcie nieba. Większe cząsteczki zawieszone w atmosferze rozpraszają bowiem równie dobrze wszelkie fale. Gdy w powietrzu jest dużo takich cząsteczek niebo staje się bladoniebieskie, bo docierają do nas także rozproszone przez te duże cząsteczki fale innych barw, co zmniejsza intensywność widzianego przez nas błękitnego nieba. W przestrzeni kosmicznej, gdzie nie ma atmosfery (a więc nie ma co rozpraszać światła słonecznego), niebo jest zawsze czarne.