Jak wyznaczyć północ bez kompasu?

W poście zamieszczam kilka sposobów na wyznaczenie północy bez użycia kompasu. Jest to rzecz przydatna i warta nauczenia, ponieważ chyba nikt nie nosi na co dzień takiegoż urządzenia przy sobie. Nigdy natomiast nie wiadomo jaka sytuacja nas zastanie w przyszłości.

1. Słoje roczne na ściętym pniu
   Po stronie południowej odstępy pomiędzy słojami rocznymi są większe, ponieważ samotne drzewo mocniej rozwija się od południa.
2. Kąt nachylenia mrowiska
   Stok mrowiska po stronie południowej jest łagodniejszy niż po stronie północnej, gdzie kąt jest bardziej ostry. Dzieje się tak, dlatego żeby słońce mogło nagrzewać swymi promieniami stos mrowiska.
3. Liście i konary na samotnym drzewie
   Samotne drzewo kieruje swoje konary ku słońcu. Jeśli jest pochylone, to najczęściej w kierunku południowym, skąd czerpie energię słoneczną.
4. Mech na samotnym kamieniu
   Mech pojawia się na samotnym kamieniu po stronie północnej - tam, gdzie nie docierają promienie słoneczne.
5. Rów porośnięty trawą
   Jeśli napotkamy rów poprowadzony w kierunku wschód-zachód lub zbliżonym, to na północnym stoku rowu trawa porastająca jest bardziej rozwinięta niż po stronie południowej, która jest zasłonięta przed słońcem.
6. Zegarek
   a) Należy położyć zegarek poziomo, a następnie, obracając nim, ustawić małą, godzinową wskazówkę w kierunku słońca.
   b) Dokładność ustawienia można sprawdzić umieszczając w środku tarczy zegarka patyczek. Cień powinien być przedłużeniem małej wskazówki.
   c) Kąt powstały między tą wskazówką, a cyframi oznaczającymi godzinę 12:00 na tarczy zegarka należy podzielić na dwie części. Linia podziałki wskaże położenie słońca o godzinie 12:00, czyli kierunek południowy.
   d) Przedłużenie tej linii przez środek tarczy wskaże kierunek południowy.
   Uwaga: Stosując sposób z zegarkiem na półkuli południowej, kierujemy na słońce cyfrę 12 i północ znajdujemy w połowie odległości kątowej między tą cyfrą wskazówką godzinową
7. Kij i cień o 12.00
   Najprostszym sposobem jest wbić kij o 12:00 w ziemię i cień będzie wskazywał północ. Obarczony niestety błędem, ze względu na strefy czasowe.
8. Gwiazdy
   Odnajdujemy Gwiazdę Polarną, która wskazuje północ: Najpierw znajdujemy Wielki Wóz, następnie 5-krotnie przedłużamy odległość pomiędzy dwoma ostatnimi "kołami" wozu i znajdujemy końcową gwiazdę dyszla Małego Wozu - czyli Gwiazdę Polarną.
9. Zegarek i księżyc
   Ustawiamy zegarek tak, by 12-tka pokazywała na księżyc. Południe będzie po środku kąta między liczbą 12 a małą wskazówką zegara.
10. Brzoza
    Brzoza swą korę ma bardziej jasną po stronie południowej, ponieważ promienie słoneczne powodują płowienie koloru.
11. Śnieg
    Zimą śnieg szybciej topnieje po stronie południowej, zauważalne jest to na dachach domów.
12. Mrowiska oparte o drzewo
    Jeśli mrowisko jest oparte o drzewo to najczęściej po stronie południowej, gdzie wystawione jest na działanie promieni słonecznych.